Basitçe anlatmak gerekirse, bu araç belirlediğiniz bir kelimenin veya kelime öbeğinin (Ngram), 1500’lü yıllardan günümüze kadar yayınlanmış kitaplar içinde, yıllara göre ne kadar sıklıkta kullanıldığını gösteren bir grafik oluşturucudur.
Yani siz “televizyon” yazıp arattığınızda, kitaplarda bu kelimenin ne zaman ortaya çıktığını, popülerliğinin ne zaman zirve yaptığını veya ne zaman düşüşe geçtiğini bir grafik üzerinde anında görebiliyorsunuz. Adeta kelimelerin tarihini, kültürel trendlerin dil üzerindeki etkisini izliyorsunuz.
Nasıl Çalışır ve Neden Bu Kadar İlginç?
Bu araç, Google’ın taranmış 15 milyonun üzerindeki kitabın metinlerini analiz ederek çalışıyor. Siz bir kelime girdiğinizde, o kelimenin her yıl taranan toplam kelime sayısına oranını hesaplıyor ve bu veriyi size bir çizgi grafik olarak sunuyor.
Peki, bu neden bu kadar heyecan verici?
- Kültürel Trendlerin İzini Sürmek:
- Örneğin, “Atomic Bomb” (Atom Bombası) kelimesinin kullanımı II. Dünya Savaşı sırasında ve hemen sonrasında nasıl fırlamış, görebilirsiniz.
- Ya da “feminism” (feminizm) veya “climate change” (iklim değişikliği) gibi kavramların kitaplardaki görünürlüğünün on yıllar içinde nasıl değiştiğine bakarak toplumun bu konulara olan ilgisinin zamanla nasıl evrildiğini anlayabilirsiniz.
- Dilin Evrimini Görmek:
- İki farklı kelimenin (örneğin, “web sitesi” ve “internet sitesi”) hangi yıllarda daha çok tercih edildiğini karşılaştırabilir, dilin yaşayan bir varlık olarak nasıl değiştiğini gözlemleyebilirsiniz.
- Ya da bir kelimenin yazılış şeklinin (eski ve yeni imlalar gibi) zamanla nasıl standartlaştığını görebilirsiniz.
- Yan Yana Karşılaştırma:
- Aracın en güzel yanı, birden fazla kelimeyi aynı anda aratabilmeniz. Mesela, “nuclear energy” (nükleer enerji) ve “renewable energy” (yenilenebilir enerji) kelimelerini karşılaştırarak, toplumsal söylemde hangi konunun daha baskın hale geldiğini net bir şekilde görebilirsiniz.
Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli?
Şimdi, burası önemli. Bu harika bir araç olsa da, sonuçları okurken dikkatli olmak gerekiyor:
- Veriler Kitaplardan Geliyor: Bu veriler, sadece yayınlanmış kitaplardaki kelime kullanımlarını gösteriyor. Gazeteler, dergiler, bloglar, sosyal medya veya günlük konuşma dili bu analizin dışında kalıyor. Yani kitap dünyasındaki popülerliği yansıtıyor.
- Optik Okuma Hataları (OCR): Taranan eski kitaplarda bazen harfler yanlış okunmuş olabilir. Bu da (özellikle 19. yüzyıl verilerinde) bazı kelimelerin sıklığını biraz yanıltabilir.
- Sözdizimi Değişiklikleri: Bazen bir kelimenin sıklığı artmış gibi görünse de, bu sadece o kelimenin cümlenin yapısı içinde farklı bir şekilde kullanılmaya başlanmasından kaynaklanıyor olabilir.
Kısacası: Google Books Ngram Viewer, kelimelerin ve kültürel fikirlerin tarihsel yolculuğuna çıkmak isteyenler için inanılmaz eğlenceli ve düşündürücü bir oyuncak. Bir sonraki merak ettiğiniz konunun kitaplarda ne zaman parladığını görmek için bir deneme yapmanızı şiddetle tavsiye ederim! Gerçekten, dilin ve tarihin kesişim noktasında duran büyülü bir pencere!
Leave a Comment