Merhaba! Eğer bu yazıyı okuyorsanız, muhtemelen Dolar veya Euro cinsinden bir borcunuz var demektir ve geceleri “Acaba kur yarın ne olacak?” diye düşünerek uyuyorsunuzdur. Bu durum, Türkiye ekonomisinin gerçeğidir. Altın borcu gibi, döviz borcu da Türk Lirası cinsinden maaş alan bizler için sürekli büyüyen, adeta bir “Kontrolden Çıkmış Tren” gibidir.
Bu rehberin amacı, size sadece matematiği değil, aynı zamanda psikolojiyi ve Türkiye’nin ekonomik gerçeklerini temel alan, adım adım bir kurtuluş planı sunmaktır. Bu planı kendi bütçenize uyarlayarak borç yükünüzü kalıcı olarak azaltabilirsiniz.
I. Borcun Aciliyetini Anlamak: Neden Döviz Borcu En Tehlikeli Borçtur?
Standart bir TL kredisi (örneğin %4 faizli) ile döviz borcu (faizsiz gibi görünen) arasındaki farkı anlamak, borcu kapatma planının ilk ve en kritik adımıdır.
1. Döviz Borcu = Sürekli Yükselen Faiz
Siz TL kazanırken, döviz borcunuz yerinde durmaz. Türkiye’de enflasyonun artacağına dair beklenti oluştuğunda, herkes yerel paranın (TL) değer kaybedeceğini düşünerek Dolar/Euro gibi yabancı paralara yönelir. Bu durum, döviz kurunu yükseltir.1 Kur yükseldiğinde ise borcunuzun TL karşılığı katlanarak artar. Bu bir kısır döngüdür (Enflasyon/Kur Sarmalı).1
Yani, teknik olarak faiz ödemeseniz bile, borcunuzun TL karşılığı, çoğu banka kredisinin faiz oranından daha hızlı artar. Borcu ne kadar ertelerseniz, TL bazında o kadar büyük bir meblağ ödemek zorunda kalırsınız.
2. Kredi Kartı Uyarısı: Ödeme Geciktirilemez
Eğer kredi kartınız üzerinden yaptığınız yurt dışı harcamalarınızdan kaynaklanan bir döviz borcunuz varsa, çok dikkatli olun: Bankalar, USD ekstreniz için minimum ödeme tutarının borcun tamamı (%100) olmasını ister.2 Bu, döviz borcunun ertelenmesine veya taksitlendirilmesine izin verilmediği anlamına gelir. Bankacılık sistemi dahi bu borcu “ertelenemez, çok riskli” olarak görmektedir.
II. Acil Eylem Planı: Bütçe Disiplini ve Agresif Ödeme
Döviz borcunuzu kapatmanın tek yolu, borcun büyüme hızını geçecek kadar hızlı ödeme yapmaktır. Bunun için bütçenizi disipline etmeli ve 50/30/20 Kuralını 3 geçici olarak borç odaklı hale getirmelisiniz.
1. 50/30/20 Kuralını Borç Kapatmaya Uyarlama
Aylık gelirinizi (vergi ve masraflardan arındırılmış net maaşınızı 4) üç ana başlığa ayırın ve İstekler kategorisinden kısıp, parayı doğrudan borca yönlendirin:
| Kategori | Normal Durum (%) | Döviz Borcu Acil Durum Adaptasyonu | Ne Yapmalısınız? |
| Temel İhtiyaçlar (Needs) | %50 | %50 | Kira, fatura, mutfak, ulaşım gibi zorunlu harcamalar ve mevcut minimum taksit ödemeleri.4 |
| İstekler (Wants) | %30 | %5’e İndir | Dışarıda yeme, lüks giyim, hobiler, seyahat gibi zorunlu olmayan tüm keyfi harcamaları borç bitene kadar kesin.4 |
| Güçlendirme Fonu (Borç Ödeme) | %20 | %45’e Yükselt | Normalde birikime ayırdığınız %20’lik dilimi, kısıtladığınız %25’lik İstekler dilimiyle birleştirin. Bu %45’lik tutarı doğrudan USD/EUR borcunuzu kapatmaya yönlendirin. |
2. Ödeme Stratejisi: Her Zaman Çığ Yöntemi (Avalanche)
Birden fazla borcunuz varsa (kredi kartı TL, tüketici kredisi TL ve Dolar borcu), hangi borca öncelik vereceğinize karar vermelisiniz.
- Çığ Yöntemi (Avalanche): Bu yöntem, sizi en yüksek faizli (veya maliyetli) borca odaklanmaya yönlendirir.5
- Döviz Borcu Önceliği: Kur artışı nedeniyle en hızlı büyüyen ve en yüksek maliyete sahip olan borç genellikle döviz borcunuzdur. Psikolojik olarak Kartopu yöntemi (en küçük borçtan başlama) rahatlatıcı olsa da, matematiksel olarak en kârlısı, döviz borcunuza odaklanarak TL karşılığı maliyetin daha fazla artmasını engellemektir.
III. Savunmadan Saldırıya: Doğal Korunma (Hedging) ve Ek Gelir Yolları
Sadece harcama kısıtlayarak döviz borcunu kapatmak zordur. Borcun para birimiyle aynı cins geliri elde etmek (Natural Hedging) en sağlam korunma yöntemidir. TL kazanırken, Dolar/Euro kazanmaya başlamalısınız.
1. Evden Dolar/Euro Kazanmanın Pratik Yolları
Uzaktan çalışarak yurt dışındaki müşterilere hizmet vermek, doğrudan döviz geliri elde etmenin en hızlı yoludur. Bu geliri doğrudan borç ödeme fonunuza aktarabilirsiniz:
- Freelance Platformları: Upwork, Fiverr, Appen gibi platformlarda çeviri, yazılım, grafik tasarım veya danışmanlık hizmetleri sunabilirsiniz.6
- İçerik Üretimi: Youtube gibi platformlar üzerinden elde edilen gelirler izlenme başına ortalama USD civarında olabilir.7
- Online Eğitim/Danışmanlık: Uzmanlık alanınızda dil öğretimi, programlama, yoga veya finansal danışmanlık gibi konularda çevrimiçi dersler verebilirsiniz.6
2. Devlet Desteğini Kullanın: Vergi Avantajı
Yurt dışına döviz cinsinden hizmet vermenin en büyük avantajı, sadece kur riskini sıfırlaması değil, aynı zamanda vergi yükünüzü ciddi ölçüde azaltmasıdır.
- Yurt Dışı Hizmet Vergi İndirimi: Türkiye’de yurt dışına hizmet ihraç eden (USD veya EUR kazanan) bireyler, Gelir Vergisi Beyannamesi vermek zorunda olsalar da, KDV istisnası ve AR-GE gibi dijital hizmetlerde vergi indirimlerinden faydalanabilirler.8
- Basitçe ifade etmek gerekirse: Aynı brüt geliri yurt içinden TL ile kazanan birine göre, yurt dışından döviz kazanan bir serbest çalışanın net kazancı, vergi avantajları sayesinde çok daha yüksek olabilir.9 Devlet, “Döviz getir, daha az vergi öde” diyerek borcunuzu kapatma çabanızı destekler.
IV. Borcu Kilitleme ve Hukuki Çözümler
Büyük borçlar için veya ödeme planı tamamen kontrolden çıktığında başvurulabilecek bazı ileri düzey ve hukuki yöntemler de mevcuttur.
1. Kur Riskini Kilitleme: Forward Sözleşmesi
Eğer yakın zamanda (örneğin 3 ay sonra) büyük bir döviz borcu ödemeniz varsa ve bu süre zarfında kurun fırlamasından korkuyorsanız, bankanızla Forward Sözleşmesi (Alivre İşlem Sözleşmesi) yapmayı görüşebilirsiniz.10
- Basitçe Nedir: Bu, gelecekteki bir tarihte (vadede) borcunuzu ödemek için dövizi, bugünden belirlediğiniz bir kurdan alma sözleşmesidir.10
- Avantajı: Bu anlaşma ile kur riskini sıfırlarsınız.11 Kur ne kadar yükselirse yükselsin, ödeyeceğiniz TL miktarı bugün belirlenmiş olur. Bu, bütçenize kesinlik katar.11
- Risk: Kur düşerse, piyasadan daha pahalıya döviz almış olursunuz. Ancak amaç kâr etmek değil, riskten korunmaktır.
2. Son Çare: Hukuki Uyarlama (TBK Madde 138)
Eğer döviz borcunuz, kurdaki aşırı ve öngörülemeyen artışlar nedeniyle “ağır ve katlanılmaz bir yük” haline geldiyse, hukuki bir yol mevcuttur.
- Nasıl Çalışır: Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 138 uyarınca, dövizdeki olağanüstü artış nedeniyle borcunuzu ödemeniz aşırı ifa güçlüğüne yol açıyorsa, mahkemeye başvurarak hâkimin müdahalesini ve borç miktarının değişen şartlara göre uyarlanmasını (yeniden düzenlenmesini) talep edebilirsiniz.12
- Önemli Not: Bu yol, borcun miktarının ve ödeme güçlüğünün her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmesini gerektirir.12 Uyarlama talebinde, kur artışının yanı sıra sonrası getirilen dövizle sözleşme yapma yasağının getirdiği ticari zorlukları da hukuki argümanlarınıza dahil etmek, davanızın gücünü artırabilir.13 Bu kararı vermeden önce mutlaka bir avukattan profesyonel destek almalısınız.
V. Sonuç: Disiplin ve Doğal Korunma
Döviz borcunuzu kapatma süreci, bir maraton değil, bir sprint olmalıdır. Ne kadar hızlı bitirirseniz, kur riskinden o kadar az etkilenirsiniz.
- Duygusallığı Bırakın: Döviz borcunuzu kişisel bir yük değil, yüksek maliyetli bir finansal hedef olarak görün.
- Agresif Ödeme: Bütçenizin yarısını borca yönlendirmekten çekinmeyin (örnek %45). Bu geçici bir fedakarlıktır.
- Dövizle Kazanmaya Başlayın: Kendinize bir “Döviz Getirisi” hedefi koyun ve bu geliri doğrudan borcu kapatmaya ayırın. Vergi avantajlarından yararlanmayı unutmayın.
Bu disiplin ve doğal korunma stratejisi, sizi kur şoklarına karşı koruyacak ve finansal özgürlüğünüze giden yolu açacaktır.
Alıntılanan çalışmalar
- Enflasyon ve Döviz Kuru Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır? (Video) – Herkes İçin Ekonomi, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://herkesicin.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/ekonomi/hie/icerik/enfdoviz
- Yabancı Para USD Ekstre – Paraf, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://www.paraf.com.tr/tr/parafi-taniyin/Yabanci-Para-USD-Ekstre.html
- Bütçe Planlaması Nasıl Yapılır? 50/30/20 Kuralı | RUUF Invest, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://invest.ruuf.com.tr/yatirim/50-30-20-kurali/
- 50/30/20 Kuralı İle Hedeflerinize Ulaşın – HALKBANK KARİYER, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://kariyer.halkbank.com.tr/tr/isimiz-gucumuz-halk/once-halk-okur/50-30-20-kurali-ile-hedeflerinize-ulasin-2106.html
- Borç ödeme planları: çığ ve kartopu yöntemlerini karşılaştırmak : r/personalfinance – Reddit, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://www.reddit.com/r/personalfinance/comments/8jv27i/debt_payoff_plans_comparing_avalanche_versus/?tl=tr
- 2025’de En Kârlı İş Fikirleri: 40+ Evde Yapılabilecek İş Fikri | IdeaSoft, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://www.ideasoft.com.tr/evden-is-fikirleri/
- Yurtdışından Gelir Elde Etmek: Evden Çalışarak Dolar Kazanma Yolları – Protranslate Blog, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://www.protranslate.net/blog/tr/yurtdisindan-gelir-elde-etmek-evden-calisarak-dolar-kazanma-yollari/
- Remote Çalışanlar için Vergi Uyumu: 2025’te Bilmeniz Gereken Her Şey – Mobofis, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://www.mobofis.com.tr/blog-detay/remote-calisanlar-icin-vergi-uyumu-2025te-bilmeniz-gereken-her-sey
- Freelance Vergi Hesaplama & Muafiyetleri: Şirket Kurulum – Vergi Merkezi, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://vergimerkezi.com.tr/freelance-vergi-hesaplama-ve-muafiyetleri-bilmeniz-gereken-her-sey/
- DÖVİZE DAYALI VADELİ İŞLEM SÖZLEŞMESİ İLE KUR … – AVESİS, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://avesis.deu.edu.tr/dosya?id=3290e683-2b72-4e5c-8e11-9c2eb584499a
- İŞLETMELERDE DÖVİZ KURU RİSKİNDEN KORUNMA (HEDGİNG) YÖNTEMLERİ – Afyon Kocatepe Üniversitesi, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11630/2890/Letife%20%C3%96zdemir%20Y%C3%BCksek%20Lisans%20Tezi.pdf?sequence=1&isAllowed=y
- Dövizle Borçlananlar Uyarlama İsteyebilecek – Haberler, erişim tarihi Ekim 8, 2025, http://www.sagiroglu.av.tr/dovizle-borclananlar-uyarlama-isteyebilecek-cn921.html
- döviz üzerinden satışın yasaklanması, döviz üzerinden satış ve pazarlama faaliyetlerini önemli ölçüde zorlaştıran uyarlama sebebi olarak kabul edilmelidir. – Karamercan Hukuk, erişim tarihi Ekim 8, 2025, https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/doviz-uzerinden-satisin-yasaklanmasi-doviz-uzerinden-satis-ve-pazarlama-faaliyetlerini-onemli-olcude-zorlastiran-uyarlama-sebebi-olarak-kabul-edilmelidir
Leave a Comment